Zile pekmezi, Tokat’ın Zile ilçesine özgü, geleneksel yöntemlerle üretilen ve kendine has rengi ile kıvamıyla tanınan önemli bir yöresel üründür. Zile pekmezi, üzümden elde edilen doğal bir tatlandırıcı olup, Tokat mutfağında uzun yıllardır önemli bir yere sahiptir.
Zile’de pekmez üretiminin geçmişi, bölgede bağcılığın yaygın olduğu eski dönemlere kadar uzanmaktadır. Üzüm, Zile ve çevresinde hem taze olarak tüketilmiş hem de pekmez yapımında değerlendirilmiştir.
Geçmişte Zile pekmezi, özellikle kış aylarında enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla evlerde hazırlanmış ve uzun süre saklanabilmesi sayesinde temel gıda ürünlerinden biri olmuştur.
Zile pekmezi, olgunlaşmış üzümlerin toplanmasıyla yapılır. Üzümler ezilerek suyu çıkarılır ve elde edilen üzüm suyu büyük kazanlarda kaynatılmaya başlanır.
Kaynatma işlemi sırasında geleneksel yöntemlerle pekmezin asidini azaltmak için pekmez toprağı kullanılabilir. Uzun süre kaynatılan üzüm suyu, koyu kıvamlı ve kendine özgü renge sahip Zile pekmezi hâline gelir.
Zile pekmezi, koyu renkli, yoğun kıvamlı ve doğal tatlı aromaya sahiptir. Şeker ilavesi olmadan üretilmesi, pekmezin doğal yapısını korumasını sağlar.
Üzümden gelen doğal şeker, Zile pekmezini besleyici ve enerji verici bir ürün hâline getirmektedir.
Zile pekmezi, Tokat ve çevresinde en çok şu şekillerde tüketilmektedir:
Özellikle kış aylarında bağışıklığı desteklemek amacıyla tercih edilmektedir.
Zile pekmezi, Zile ilçesindeki yerel pazarlardan, köy pazarlarından ve yöresel ürün satan dükkânlardan temin edilebilmektedir. Hasat döneminden sonra ev yapımı pekmezler pazarlarda daha yaygın olarak bulunur.
Ayrıca Tokat’a özgü ürünler satan online yöresel ürün siteleri üzerinden de Zile pekmezi sipariş edilebilmektedir. Satın alırken ürünün katkısız ve doğal yöntemlerle üretilmiş olmasına dikkat edilmesi önerilir.
Zile pekmezi, Zile’nin tarımsal ve mutfak kültürünü yansıtan önemli bir yöresel üründür. Aynı zamanda bölge ekonomisine katkı sağlayan geleneksel üretim ürünleri arasında yer almaktadır.