Kültür Atlası

Yemeni (Çapula)

Tokat Yemeni, yörede halk arasında Çapula olarak da bilinen, geçmişi yüzyıllar öncesine dayanan geleneksel bir ayakkabı türüdür. Tamamen el işçiliğiyle üretilen yemeni, Tokat’ın el sanatları kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.

Tarihsel Süreç

Tokat’ta yemeni yapımı, Osmanlı Dönemi'nde yaygınlaşmış ve uzun yıllar boyunca günlük yaşamda sıkça kullanılmıştır. Dayanıklı yapısı ve sağlıklı oluşu nedeniyle özellikle kırsal kesimde tercih edilmiştir.

Yemeni ustalığı, usta-çırak ilişkisiyle öğrenilmiş ve nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır.

Kullanılan Malzemeler

Tokat yemeni (çapula) yapımında tamamen doğal malzemeler kullanılmaktadır. Bu durum, yemeninin sağlıklı ve uzun ömürlü olmasını sağlamaktadır.

• Sığır veya dana derisi
• Kösele taban
• Pamuk veya kendir ipliği
• Doğal boya

Yapılış Tekniği

Yemeni yapımı zahmetli ve dikkat gerektiren bir süreçtir. Öncelikle deri, istenilen ölçülere göre kesilir. Taban ve üst kısım ayrı ayrı hazırlanır.

Kesilen parçalar, çivi kullanılmadan tamamen el dikişiyle birleştirilir. Bu özellik, Tokat yemenisini diğer ayakkabı türlerinden ayıran en önemli unsurlardan biridir.

Dikiş işlemi tamamlandıktan sonra yemeni kalıba çekilir ve belirli bir süre dinlendirilerek form kazanması sağlanır.

Özellikleri ve Kullanım Alanları

Tokat yemeni, hafif ve esnek yapısı sayesinde ayak sağlığını koruyan bir ayakkabı olarak bilinmektedir.

• Günlük kullanım
• Halk oyunları ve yöresel kıyafetler
• Geleneksel etkinlikler
• Dekoratif ve hediyelik ürünler

Günümüzde Tokat Yemeni (Çapula)

Günümüzde Tokat yemeni yapımı eskiye göre azalmış olsa da, bazı ustalar tarafından yaşatılmaya devam etmektedir. Kültürel miras projeleri ve tanıtım çalışmaları sayesinde yeniden ilgi görmeye başlamıştır.

Tokat yemeni (çapula), yalnızca bir ayakkabı değil, Anadolu’nun geleneksel yaşam tarzını ve el emeğini yansıtan önemli bir kültürel değerdir.