Turhal İsminin Efsanesi, Tokat’ın Turhal ilçesinin adının nasıl ortaya çıktığını anlatan, savaş, kahramanlık ve kutsallık unsurlarını içinde barındıran önemli bir yerel efsanedir.
Efsaneye göre, eski zamanlarda bugünkü adı Turhal olan şehir, düşman orduları tarafından kuşatılmıştır. Savaş başlamış ve günlerce şiddetli bir şekilde devam etmiştir.
Savaşın en yoğun olduğu günlerden birinde, bir Türk eri tek başına düşman ordusunun içine dalmıştır.
Gün boyu kılıç sallayarak düşmanla çarpışmış, akşama kadar mücadelesini sürdürmüştür.
Güneşin battığı anda, arkadan gelen bir kılıç darbesiyle askerin başı gövdesinden ayrılmıştır.
Efsaneye göre, askerin kesik başı yuvarlana yuvarlana şehrin dışındaki köprüye kadar gitmiştir.
Tam bu sırada, nereden geldiği bilinmeyen gizemli bir ses, kesik başa: “Dur… kal” diye seslenmiştir.
Bu emir üzerine kesik baş orada durmuş ve daha ileri gitmemiştir.
Savaşın sona ermesinden sonra, bu olağanüstü olayın yaşandığı yere bir türbe ve bir mescit yaptırılmıştır.
Bu yer, halk arasında kutsal kabul edilmiş ve uzun yıllar saygıyla anılmıştır.
Efsaneye göre, kesik başa verilen “Dur, kal” emrinden dolayı, şehre önce “Durhal” adı verilmiştir.
Zamanla halk ağzında bu isim değişikliğe uğramış, söyleyiş kolaylığı nedeniyle Turhal şeklini almıştır.
Turhal İsminin Efsanesi; kahramanlık, fedakârlık, kutsallık ve yer adlarının oluşumu temalarını bir arada barındırmaktadır.
Bu efsane, Turhal’ın tarihî kimliğini güçlendiren, halkın geçmişle bağ kurmasını sağlayan önemli sözlü kültür ürünlerinden biridir.