Kültür Atlası

Tombul Makine Oyunu

Tombul Makine, Tokat yöresinde dikiş makinesinin yaygınlaşmasıyla birlikte ortaya çıkan, gündelik yaşamdan beslenen geleneksel bir seyirlik halk oyunudur. Oyun, terzilik mesleğini büyük bir sevgiyle icra eden Leyla isimli bir kadının söylediği türkünün zamanla oyuna dönüşmesiyle şekillenmiştir.

Evvelden hazır dikilmiş giysiler yokken, insanların kendi elbiselerini kendilerinin dikmesi, oyunun temel anlatım kaynağını oluşturmaktadır.

Oyunun Bölümleri

Tombul Makine Oyunu iki bölümden oluşmaktadır:

• Ağırlama
• Yelleme

Ağırlama bölümünde oyun daha yavaş ve anlatıcıdır. Yelleme bölümünde ise tempo artar, oyun daha hareketli ve coşkulu bir hâl alır.

Oyuna Eşlik Eden Türkü

Oyun boyunca söylenen türküler, dikiş makinesiyle çalışmanın ritmini ve Leyla’nın işine olan sevgisini anlatır.

Aman makinem tombul mombul Leylam
Makine geldim size
Yorgunluk verme bize
Ne güzel Leyla diker
Yakışıyor elbise

Aman makinem tombul mombul Leylam
Çiçektir Leyla başı
Diker burda kumaşı
Tombul tombul elleri
Dikiş dikiyor yakşi

Aman makinem tombul mombul Leylam
Makinemin ipliği
Yaşlarını döktüğü
Dikkat et makineme
Kırılmasın ipliği

Aman makinem tombul mombul Leylam
Makinemiz işliyor
Leyla işe başlıyor
Leyla’nın yanakları
Görenleri hoşluyor

Aman makinem tombul mombul Leylam
Makinede makara
Giderim vara vara
Leyla kızı yapmayın
İş başında avara

Aman makinem tombul mombul Leylam
Makinemin halleri
Kınalıdır elleri
Şeyda bülbüle benzer
O Leyla’nın dilleri

Oyunun Teması ve Anlamı

Tombul Makine Oyunu’nun ana teması, emek, üretkenlik ve iş sevgisidir. Türkü sözlerinde dikiş makinesinin sesi, çalışmanın ritmiyle birleşerek oyuna canlılık kazandırır.

Leyla figürü, çalışkanlığı, ustalığı ve güzelliği temsil eder.

Oynanış Biçimi

Oyun genellikle toplu halde oynanır. Figürler, dikiş dikme hareketlerini ve makinenin çalışmasını taklit eder.

• Sözlü ve ezgili bir yapıya sahiptir
• Taklit ve mizah ön plandadır
• Gündelik yaşamdan sahneler canlandırılır
• Toplu uyum ve ritim önemlidir

Kültürel Önemi

Tombul Makine Oyunu, Tokat yöresinde terzilik mesleğini ve el emeğini yücelten nadir oyunlardan biridir.

Bu oyun, halkın üretime, çalışmaya ve mesleklere verdiği değeri eğlenceli bir anlatımla gelecek kuşaklara aktarmaktadır.

Günümüzde Tombul Makine Oyunu

Günümüzde Tombul Makine Oyunu, yöresel gecelerde, kültürel tanıtımlarda ve folklor gösterilerinde seyirlik bir oyun olarak sahnelenmektedir.

Tombul Makine, Tokat yöresinin çalışma kültürünü, el sanatlarını ve müzikli anlatım geleneğini yansıtan önemli bir kültürel mirastır.