Omuz Halayı, Tokat yöresinde Tokat Ağırlaması içerisinde oynanan, kadın ve erkeğin birlikteliğini, yardımlaşmayı ve kadına verilen değeri simgeleyen anlamlı bir halk oyunudur. Bu oyun, yöre insanının toplumsal dayanışma anlayışını güçlü bir biçimde yansıtmaktadır.
Omuz Halayı, yöre insanının her işinde kendisine yardımcı olan kadınlarına verdiği değeri ve onları baş tacı etmesini ifade etmektedir.
Bu anlam, Mustafa Kemal Atatürk’ün
kadınlarımız için söylediği
şu sözle büyük ölçüde örtüşmektedir:
“Kahraman Türk Kadını,
sen yerlerde değil,
omuzlarımız üstünde
göklere kadar yükselmeye layıksın.”
Eskiden gelin, gelin alıcılarla birlikte baba evinden atlara bindirilerek damat evine getirilirdi.
Damat evine varıldığında, onları karşılayanlar bir yandan oyun oynarken bir yandan da çömelerek at üzerindeki kadınları, özellikle gelini, omuzlarına alırlardı.
Hep birlikte oynanan bu oyunun ardından kadınlar yere indirilir, düğün eğlencesi devam ederdi.
Kadını omuzlara almak; saygıyı, yüceltmeyi ve korumayı simgeler. Bu durum, yörede kadın ve erkeğin her işte bir arada olduğunu ve birbirine destek verdiğini göstermektedir.
Omuz Halayı ayrıca, düşmana karşı büyük görünmeyi, omuz omuza vererek yükselmeyi, erişilemeyecek hiçbir hedefin olmadığını ve kazanılan zaferlerin sevinçle kutlanmasını temsil etmektedir.
Omuz Halayı, Tokat yöresinde günümüzde de düğünlerde, özel günlerde ve halk oyunları gösterilerinde sevilerek oynanan oyunlar arasında yer almaktadır.
Bu oyun, Tokat kültürünün kadına verdiği değer, birlik ve dayanışma ruhu açısından önemli bir halk oyunu mirasıdır.