Fotak

Fotak, Tokat’ın genelinde oynanan, genellikle erkek çocuklarının tercih ettiği geleneksel bir çocuk oyunudur. Oyun; dikkat, hız ve çevikliği ön plana çıkaran, hareketli ve rekabetçi bir yapıya sahiptir.

Oyunda Kullanılan Malzemeler

Fotak oyunu için basit ve kolay bulunabilen malzemeler kullanılır:

Her oyuncuya ait, iki tarafı düz, oval şekilli taşlar
Küçük bir konserve tenekesi

Oyuncular, taşların birbirine karışmaması için oyun başlamadan önce taşlarını arkadaşlarına gösterirler.

Oyun Alanının Hazırlanışı

Daha önceden seçilen küçük konserve tenekesi, oyun alanında çizilmiş olan yuvarlak bölmenin içine yerleştirilir.

Tenekenin yaklaşık 2,5–3 metre uzağına, yere yatay şekilde düz bir çizgi çizilir. Oyuncular bu çizginin arkasında sıralanır.

Ebenin Belirlenmesi

Oyuna başlamadan önce ebe seçimi için tekerleme söylenir:

Ooooo portakalı soydum,
Başucuma koydum,
Ben bir yalan uydurdum,
Duma duma dum.
Kırmızı mum,
Açıldı sandık,
Döküldü fındık,
Gelin hanım sen bu oyundan çık
Çıka çıka çık.

Tekerleme sonucunda ilk çıkan oyuncu ebe olur.

Oyunun Oynanışı

Oyun başladığında oyuncular, çizginin gerisinde ellerinde taşlarla sıralanırlar. Ebe ise tenekeye yakın bir noktada bekler.

Oyuncular, herkes aynı anda olmak şartıyla ellerindeki taşları tenekeyi devirmek amacıyla tenekeye doğru atarlar.

Tenekenin devrilmesi oyunun en önemli anıdır. Ancak tenekeyi kimin devirdiği önemli değildir ve kayda alınmaz.

Oyunun Devamı ve Amaç

Teneke devrildiği anda ebe ve oyuncular harekete geçer.

Oyuncuların amacı, ebeye yakalanmadan taşlarını aldıkları yerden alıp çizgiye dönmektir
Ebenin amacı, tenekeyi tekrar yuvarlağın içine koymak ve bu sırada bir oyuncuyu yakalamaktır
Ebe, taşını alıp çizgiye dönememiş bir oyuncuyu yakalarsa ebelikten kurtulur

Yakalanan oyuncu yeni ebe olur ve oyun aynı kurallar çerçevesinde devam eder.

Oyunun Özellikleri

Fotak oyunu, çocukların hem fiziksel hem de sosyal gelişimine katkı sağlar.

Hız ve çeviklik gerektirir
Dikkat ve strateji geliştirmeye yardımcı olur
Takip ve kaçma unsurları içerir
Grup halinde oynanır

Günümüzde Fotak Oyunu

Günümüzde Fotak oyunu, eskiye oranla daha az oynansa da, Tokat’ın geleneksel çocuk oyunları arasında önemli bir yere sahiptir.

Fotak, çocukların eğlenirken öğrenmesini sağlayan, toplumsal dayanışmayı ve paylaşımı yansıtan değerli bir kültürel mirastır.

Kültür Atlası