Kültür Atlası

Deve Oyunu

Deve Oyunu, Tokat yöresinde özellikle Şubat–Mart aylarında, koyunların kuzuladığı ve halk arasında döl alma mevsimi olarak bilinen dönemde oynanan geleneksel bir sıra gezme oyunudur. Bu dönem, toprağın canlandığı, bereketin ve bolluğun arttığı zamanları simgelemektedir.

Oyun, genellikle davul ve zurna eşliğinde, erkekler tarafından oynanır ve köyün tamamını kapsayan eğlenceli bir şenlik havasında gerçekleştirilir.

Oyunda Yer Alan Kişiler

Deve Oyunu’nda farklı rollere sahip kişiler bulunur. Bu kişiler oyunun akışını ve mizahi yönünü güçlendirir.

• Kız kıyafeti giymiş erkek oyuncular
• Söyleyici (okuyucu)
• Kahya
• Yöreye göre dede veya âşık

Devenin Yapılışı

Oyunun en dikkat çekici unsuru deve figürüdür. Deve, tamamen el yapımı ve doğaçlama malzemelerle hazırlanır.

İki kişinin sırtlarına bir merdiven yerleştirilir. Ön tarafa bir kazma ile deve başı yapılır ve baş kısmına zil takılır.

Deve, kilim, cecim gibi dokuma malzemelerle örtülür, ortasına bir semer konularak görünümü tamamlanır. Böylece oyunda kullanılacak deve figürü ortaya çıkar.

Oyunun Oynanışı

Davul ve zurna eşliğinde söyleyici, oyuna katılan oyuncularla birlikte bütün köyü dolaşır. Her evin kapısında durularak aşağıdaki sözler söylenir:

Hey hayadan hey hayadan
Yılan çıkmış kayadan
Yoksulluktan gelmedik
Adet kaldı sayadan (atadan)

Bu sözlerin ardından oyunlar sergilenir, taklitler yapılır ve seyredenlerle etkileşime geçilir.

Mizahi Unsurlar

Oyun sırasında seyircilerin kızlarını kaçırmaya çalışmak gibi şakalaşmalı ve mizahi davranışlar sergilenir. Bu durum izleyenler arasında kahkahalara neden olur.

Seyirciler bazen taklit edilerek ya da çeşitli yiyecekler vermekle cezalandırılır. Bu cezalar tamamen eğlence amaçlıdır.

Toplanan Hediyeler

Oyun sonunda toplanan yiyecek ve hediyeler, köyün en fakir ailesine verilir ya da topluca bir yemek hazırlanarak hep birlikte yenir.

Bu yönüyle Deve Oyunu, yalnızca bir eğlence değil; aynı zamanda yardımlaşma ve paylaşma kültürünü yaşatan bir gelenektir.

Deve Oyununun Anlamı

Deve Oyunu; bolluk, bereket, dayanışma ve toplumsal birlik duygularını simgeleyen önemli bir seyirlik oyundur.

Tokat yöresinin geleneksel yaşam tarzını, mizah anlayışını ve sosyal dayanışmasını yansıtan bu oyun, kültürel mirasımız içinde önemli bir yere sahiptir.