Çarık Yapımı
Tokat'ta 150–200 yıllık geçmişe sahip çarıklar üç türlü olup;
- Sırımlı Çarık
- Tokalı Çarık
- Aynalı Çarık
olarak adlandırılmaktadır. Günümüzde Tokat merkezde iki, Zile ilçesinde bir olmak üzere toplam 3 çarık ustası bulunmaktadır. Uçları sivri olarak yapılan çarıklardan sırımlı çarıkları erkekler, tokalı ve aynalı çarıkları ise kadınlar giymektedir. Ayrıca halk oyunları ekipleri tarafından aksesuar olarak da kullanılmaktadır.
Sırımlı Çarık
Dabakhane’de işlenmiş olan şebli manda gönü, önceden hazırlanmış endazeler (ölçüler) kullanılarak kesilir. Eskiden;
- Sıfır numara çocuklar için
- Bir numara kadınlar için
- İki, üç, dört ve beş numaralar erkekler için
olacak şekilde hazırlanır. Derinin sağı ve solu düzeltilerek çapraz yapılır. Üst bölümü kesilip çaprazlandıktan sonra sağlam olması ve su geçirmemesi için mumlanmış kendir iplikleriyle tığ yardımıyla delinerek iğne ile tersten dikilir.
Daha sonra gürgen ağacından yapılmış dönderme ağacı ile döndürülür ve yine gürgenden yapılmış kalıplara çekilir. Kalıpta düzgün durması için muşta ile dövülür ve bir gün süreyle kurumaya bırakılır. Kuruduktan sonra kalıptan çıkarılarak kendisinden yapılan sırımları takılır ve kullanıma hazır hale gelir.
Aynalı Çarık ve Tokalı Çarık
Aynalı ve tokalı çarıkların hazırlanışı da sırımlı çarıkla aynı aşamalardan geçmektedir. Ancak bu çarıklarda arka bölüm pervazla dikilerek kapatılır. Üst kısımda sığır derisi (vakite) kullanılır.
Aynalı çarığın ön yüzünde, astarın içine ayna yerleştirilerek dikilir ve düğme ile sağlamlaştırılır. Tokalı çarıkta ise toka yerleştirilir. Daha sonra her iki çarık türü de çeşitli renklerde ipliklerle önceden hazırlanmış ponponlarla süslenerek satışa hazır hale getirilir.
Galeri
