Maşat Höyük, Tokat iline bağlı Zile ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve Anadolu’nun en önemli arkeolojik höyüklerinden biri olarak kabul edilen tarihî bir yerleşim alanıdır. Höyük, özellikle Hititler Dönemi ile ilişkilendirilen buluntularıyla bilim dünyasında büyük önem taşımaktadır.
Maşat Höyük, antik kaynaklarda Tapigga adıyla bilinen önemli bir Hitit yerleşimi olarak kabul edilmektedir. Bu yönüyle höyük, Hitit Devleti’nin kuzey sınırındaki idarî ve askerî merkezlerinden biri olmuştur.
Höyükteki yerleşim, Erken Tunç Çağı’ndan başlayarak Hitit İmparatorluk Dönemi başta olmak üzere çeşitli dönemlerde devam etmiştir. Bu durum, Maşat Höyük’ün uzun süreli ve kesintisiz bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.
Hititler döneminde Maşat Höyük, hem idari hem de askerî bir merkez olarak kullanılmış, bölgedeki güvenliğin sağlanmasında önemli rol üstlenmiştir.
Maşat Höyük’te yapılan arkeolojik kazılar, 20. yüzyılın ortalarından itibaren başlamıştır. Kazılar sırasında Hitit dönemine ait tabletler, resmî belgeler, seramikler ve mimari kalıntılar ortaya çıkarılmıştır.
Bulunan çivi yazılı tabletler, Hititlerin idarî yapısı, devlet düzeni ve günlük yaşamı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu tabletler sayesinde Maşat Höyük’ün Tapigga kenti olduğu büyük ölçüde kesinlik kazanmıştır.
Höyükte yapılan kazılarda, sur duvarları, resmî yapılar, depo alanları ve yerleşim mekânlarına ait kalıntılar tespit edilmiştir. Bu yapılar, Hitit şehir planlaması ve savunma anlayışı hakkında önemli ipuçları sunmaktadır.
Maşat Höyük, Tokat ve Zile çevresinin antik çağlardaki tarihini anlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Höyük, Anadolu’da Hitit hâkimiyetinin yayılımını ve bölgesel yönetim yapısını belgeleyen önemli arkeolojik alanlardan biridir.
Günümüzde Maşat Höyük, arkeolojik sit alanı olarak koruma altındadır. Alan, tarih ve arkeolojiye ilgi duyan ziyaretçiler için önemli bir kültürel miras alanı olarak değerlendirilmektedir. Höyükte elde edilen buluntuların bir kısmı müzelerde sergilenmektedir.