Zile Kalesi, Tokat iline bağlı Zile ilçesi merkezinde, ilçeye hâkim bir tepe üzerinde yer alan önemli bir tarihî savunma yapısıdır. Kale, stratejik konumu sayesinde tarih boyunca bölgenin askerî ve idarî kontrolünde önemli bir rol oynamıştır.
Zile Kalesi’nin geçmişi Antik Çağ’a kadar uzanmaktadır. Yapı, sırasıyla Hititler, Persler, Helenistik Krallıklar, Roma, Bizans, Selçuklular ve Osmanlılar dönemlerinde kullanılmış ve çeşitli onarımlar görmüştür. Bu yönüyle kale, çok katmanlı bir tarihî sürece sahiptir.
Zile, özellikle MÖ 47 yılında Roma İmparatoru Julius Caesar’ın, Pontus Kralı Pharnakes’i yenilgiye uğrattığı Zela Savaşı ile tanınmaktadır. Bu savaşın ardından Caesar’ın söylediği “Veni, vidi, vici” (Geldim, gördüm, yendim) sözü, dünya tarihine geçmiştir. Zile Kalesi ve çevresi, bu tarihî olayla doğrudan ilişkilendirilmektedir.
Kale, doğal bir tepe üzerine kurulmuş olup, yer yer kaya oyma alanlar ve sur duvarları ile güçlendirilmiştir. İnşasında kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Farklı dönemlerde yapılan eklemeler, mimaride çeşitliliğe neden olmuştur.
Kale içerisinde su sarnıçları, gözetleme noktaları ve savunmaya yönelik çeşitli bölümler bulunduğu bilinmektedir. Bu unsurlar, kalenin uzun süreli kuşatmalara karşı dayanıklı bir yapı olarak tasarlandığını göstermektedir.
Zile Kalesi, ilçenin tarihî dokusu içerisinde sembol yapı niteliğindedir. Kale, Zile’nin geçmişten günümüze askerî, siyasi ve kültürel gelişimini yansıtan önemli bir mirastır. Aynı zamanda ilçenin siluetini belirleyen en önemli yapılardan biridir.
Günümüzde Zile Kalesi, koruma altındaki tarihî yapılar arasında yer almaktadır. Kale ve çevresi, ziyaretçilere Zile ve çevresinin panoramik manzarasını sunmaktadır. Tarih ve manzara meraklıları için önemli bir turistik gezi noktasıdır.