Niksar Kalesi, Tokat iline bağlı Niksar ilçesinde, şehre hâkim bir tepe üzerinde yer alan önemli bir tarihî savunma yapısıdır. Kale, stratejik konumu sayesinde tarih boyunca bölgenin askerî, idarî ve siyasi kontrolünde önemli bir rol üstlenmiştir.
Kalenin geçmişi Antik Çağ’a kadar uzanmaktadır. Yapı; Pontus Krallığı, Roma, Bizans, Danişmentliler, Selçuklular ve Osmanlılar dönemlerinde kullanılmış, bu dönemlerde onarımlar ve eklemeler geçirmiştir. Bu yönüyle Niksar Kalesi, çok katmanlı bir tarihî yapıdır.
Niksar, özellikle Danişmentliler döneminde büyük önem kazanmış ve bir süre başkent olarak kullanılmıştır. Bu dönemde Niksar Kalesi, şehrin savunmasının merkezini oluşturmuştur. Kale, Tokat ve çevresindeki Türk hâkimiyetinin yerleşmesinde önemli bir rol oynamıştır.
Niksar Kalesi, doğal bir kaya kütlesi üzerine kurulmuştur. Sur duvarları, yer yer kaya oyma teknikleriyle desteklenmiş olup, inşasında kesme taş ve moloz taş malzeme kullanılmıştır. Farklı dönemlere ait mimari izler, kalede açıkça gözlemlenebilmektedir.
Kale içerisinde burçlar, gözetleme noktaları, su sarnıçları ve savunmaya yönelik çeşitli yapılar bulunmaktadır. Bu unsurlar, kalenin uzun süreli kuşatmalara karşı dayanıklı olarak tasarlandığını göstermektedir.
Niksar Kalesi, ilçenin tarihî kimliğini belirleyen en önemli yapılardan biridir. Kale, Niksar Ovası’na hâkim konumu sayesinde, hem savunma hem de gözetleme amacıyla kullanılmıştır. İlçenin siluetini belirleyen sembol yapılar arasında yer almaktadır.
Günümüzde Niksar Kalesi, koruma altındaki tarihî eserler arasında yer almaktadır. Kale ve çevresi, ziyaretçilere Niksar ve Niksar Ovası’nın panoramik manzarasını izleme imkânı sunmaktadır. Tarih ve manzara meraklıları için önemli bir turistik gezi noktası olarak değerlendirilmektedir.