Ballıca Mağarası, Tokat iline bağlı Pazar ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve Türkiye’nin en önemli doğal mağaralarından biri olarak kabul edilen eşsiz bir jeolojik oluşumdur. Mağara, yaklaşık 3,4 milyon yıllık bir geçmişe sahiptir.
Ballıca Mağarası, 1995 yılında turizme açılmış olup, oluşum çeşitliliği ve görsel zenginliği sayesinde kısa sürede önemli bir doğa turizmi merkezi hâline gelmiştir. Mağara, yerli ve yabancı ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi görmektedir.
Mağara, kireç taşı yapısı içerisinde gelişmiş olup, zamanla yer altı sularının etkisiyle şekillenmiştir. Ballıca Mağarası; sarkıt, dikit, sütun, draperi ve soğan sarkıtlar gibi çok sayıda doğal oluşumu bir arada barındırmaktadır.
Toplam uzunluğu yaklaşık 680 metre olan mağara, sekiz ayrı salondan oluşmaktadır. Bu salonlar farklı yükseklik ve genişliklere sahip olup, her biri kendine özgü doğal şekilleriyle dikkat çekmektedir.
Ballıca Mağarası’nda yer alan salonlar arasında; Büyük Damla Taşlar Salonu, Çamur Salonu, Soğan Sarkıtlar Salonu, Yeni Salon ve Havuzlu Salon gibi bölümler bulunmaktadır. Bu salonlar, mağaranın doğal oluşum sürecini farklı evreleriyle gözler önüne sermektedir.
Mağara içerisinde yıl boyunca sabit sıcaklık ve nem oranı hâkimdir. Bu durum, Ballıca Mağarası’nı özellikle astım ve solunum yolu rahatsızlıkları olan bireyler için elverişli bir ortam hâline getirmiştir. Bu yönüyle mağara, sağlık turizmi açısından da önem taşımaktadır.
Ballıca Mağarası, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır. Mağara, doğal yapısının korunması amacıyla belirli kurallar çerçevesinde ziyarete açıktır. Yürüyüş yolları ve aydınlatma sistemleri, mağaraya zarar vermeyecek şekilde düzenlenmiştir.
Günümüzde Ballıca Mağarası, Tokat’ın en önemli doğal turizm değerlerinden biri olarak kabul edilmekte; doğa, jeoloji ve fotoğraf meraklıları için önemli bir ziyaret noktası olmayı sürdürmektedir.